“Natuurlijk heb ik liever dat mensen niet roken. Maar als ze alternatieve producten zoals legale vapes of nicotinezakjes gebruiken, daalt het aantal rokers. We kunnen de kwaliteit ervan controleren en ze leveren inkomsten op voor de staat.”
MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez verliest de volksgezondheid nooit uit het oog, maar hij is een realist: “Mensen zullen altijd blijven vapen of roken. Dan heb ik liever dat ze legale en gecontroleerde producten gebruiken die de Belgische staat geld opleveren om aan preventie en zorg te doen. Als dat geld naar China of – erger nog – naar de maffia gaat, kunnen we geen sensibiliseringscampagnes voeren of de gezondheidszorg ermee financieren.”
Félix en Cédric Rijkers, ondernemers uit Antwerpen, hadden Bouchez uitgenodigd voor een bezoek aan de productiesite van HEXA in Schelle. HEXA is de enige producent van dampproducten in België. Het vapemerk is marktleider in ons land en wordt ontwikkeld, geproduceerd en verdeeld door de onderneming Thribe. Dit Belgische familiebedrijf is opgericht door vier broers en geeft werk aan meer dan 120 mensen.
De MR-voorzitter ging dus kijken naar activiteiten van de broers Rijkers, die hun bezorgdheden uitten over de gevolgen die de aangekondigde maatregelen voor dampproducten kunnen hebben voor hun bedrijf en voor de legale Belgische sector.
“Ik kom naar ondernemers van deze sector luisteren, terwijl de minister van Volksgezondheid weigert om met hen te praten”, vertelt Bouchez. “Luisteren wil niet zeggen dat je met alles akkoord moet gaan. Je mag deze mensen – die de regels naleven – niet als criminelen behandelen. Het zijn ondernemers die in een gevoelige sector actief zijn. In de vorige regering heb ik vaker gezien dat politici ondernemers uit de gok-, tabak- of alcoholsector als misdadigers beschouwen. Ik zie dat anders.”
Vapes en nicotinezakjes zijn minder schadelijk en zorgen ervoor dat minder mensen naar de sigaret grijpen. “In de Scandinavische landen zijn die producten toegelaten. Daar is het aantal rokers kolossaal afgenomen. Terwijl in ons land mensen blijven roken, zowat één op de vijf.”
Nederland bijvoorbeeld voerde een smaakverbod in voor vapes, behalve voor het aroma tabak. “Het gevolg? 85% van de jongeren blijft gewoon vapen met smaakjes die uit China komen en waarop we geen enkele controle kunnen uitoefenen. In sommige van die illegale producten zitten zelfs pesticiden. Het geld verdwijnt naar het buitenland of in de zakken van criminelen. We verliezen dus op alle vlakken.”
Volledig verbod geen goede zaak
Ook jongeren kopen die producten uit het buitenland via internet of in nachtwinkels die ze onder de toonbank aanbieden. Dat is gevaarlijk voor de volksgezondheid, want er is geen enkele controle op. En de overheid loopt kostbare inkomsten mis. “Wist u dat de Belgische staat zowat anderhalf miljard euro verliest doordat sigaretten, nicotinezakjes en vapes in het buitenland worden gekocht of worden nagemaakt”, legt Bouchez uit. “Bovendien dreigen de toekomstige maatregelen een Belgisch bedrijf te vernietigen. Dit zijn jonge ondernemers die op eigen kracht marktleider zijn geworden. Als er op Europees niveau geen verbod is, is het onzinnig om dit in België te doen.”
Er moeten hierover nog adviezen komen, ook vanuit Europa. Maar de Hoge Gezondheidsraad vindt een volledig verbod geen goede zaak. “We zullen daar dus opnieuw over spreken. Een totaalverbod creëert misschien een gevoel van propere handen, maar het zorgt voor meer problemen: de gezondheid van de consument, een verlies van fiscale inkomsten en een Belgisch bedrijf dat de deuren moet sluiten.”
“Kijk naar de hoge accijnzen op sigaretten. Een pakje kost in België twee keer zoveel als in Luxemburg, met als gevolg dat mensen ze daar gaan kopen”, argumenteert Bouchez. “België behoort tot de landen in Europa waar de meeste namaaksigaretten worden verkocht. Resultaat: mensen blijven roken – vaak zelfs slechtere producten – en de Belgische overheid verliest elk jaar miljoenen euro’s.”
Hypocrisie
“Willen collega-politici alcohol en tabak misschien volledig verbieden? Dat we er dan over spreken. Maar zolang mensen roken of een glas drinken, moeten we fiscale maatregelen nemen zodat die producten in België worden gekocht. En bijvoorbeeld niet in Luxemburg of Frankrijk.”
Er heerst over dit onderwerp helaas hypocrisie. “Iedereen weet dat mensen roken en drinken, iedereen weet dat er illegale of buitenlandse producten worden gebruikt, maar de meesten doen alsof er niets aan de hand is”, zegt de MR-voorzitter.
“Ik durf het openlijk te zeggen: het gaat om honderden miljoenen euro’s die we in ons land kunnen houden. Geld dat we kunnen gebruiken om preventiecampagnes te voeren zodat mensen beslissen om te stoppen met roken. Ik zal de eerste zijn die dan blij is, maar intussen heb ik liever dat de overheid de controle in handen houdt en de recettes ontvangt, in plaats van de maffia en andere landen.”